Blog

Kontrowersje wokół plakatu promującego spektakl „Wszyscy jesteśmy Belén” w Olsztynie

W ostatnich tygodniach w Olsztynie rozgorzała dyskusja wokół grafiki promującej nowy spektakl Teatru im. Stefana Jaracza zatytułowany „Wszyscy jesteśmy Belén”. Premiera sztuki, odbyła się pod koniec listopada 2025 roku, stała się okazją do głębszej refleksji nad granicami wolności artystycznej, poszanowaniem symboli religijnych oraz wrażliwością wiernych w przestrzeni publicznej kultury.

Spektakl w reżyserii Katarzyny Minkowskiej jest sceniczną adaptacją reportażu argentyńskiej autorki Any Eleny Correi. Opowiada on prawdziwą historię młodej kobiety, znanej pod pseudonimem Belén, która w 2014 roku została niesłusznie oskarżona i skazana na wieloletnie więzienie po samoistnym poronieniu. Sztuka skupia się na dramacie ludzkim – mechanizmach instytucjonalnych, braku empatii systemu wobec jednostki oraz walce o sprawiedliwość i prawa kobiet. Tytułowe „Belén” to nie tylko imię bohaterki, ale także hiszpańskie słowo oznaczające Betlejem – miejsce narodzin Chrystusa, co nadaje opowieści wymiar symboliczny.

Kontrowersje wywołała jednak nie treść spektaklu, lecz plakat promocyjny. Grafika przedstawia sylwetkę nawiązującą do tradycyjnego wizerunku Matki Bożej z Dzieciątkiem, inspirowanego m.in. ikoną jasnogórską. Postać Maryi ma twarz zasłoniętą białą maską, a oblicze Dzieciątka wydaje się usunięte lub wyrwane. Dla wielu katolików, w tym wiernych Archidiecezji Warmińskiej, taka modyfikacja świętego obrazu jest głęboko raniąca i odbierana jako profanacja. Rzecznik kurii, ks. Marcin Sawicki, w oficjalnym oświadczeniu podkreślił, że liczne głosy sprzeciwu napływające od wiernych wskazują na „poważne naruszenie czci należnej Najświętszej Maryi Pannie”. Archidiecezja przyłączyła się do tego protestu, apelując jednocześnie o uwzględnianie wrażliwości religijnej w działaniach kulturalnych. Podkreślono, że wolność artystyczna, choć cenna, nie może uderzać w to, co dla milionów Polaków jest najświętsze.

OŚWIADCZENIE
Archidiecezji Warmińskiej
w sprawie spektaklu pt. „Wszyscy jesteśmy Belén”

W związku ze spektaklem pt. „Wszyscy jesteśmy Belén”, który ma zostać wystawiony na deskach Teatru im. Stefana Jaracza w Olsztynie, wielu katolików naszej Archidiecezji zwróciło się do nas z wyrazami sprzeciwu i niepokoju. W ich opinii towarzysząca wydarzeniu grafika stanowi poważne naruszenie czci należnej Najświętszej Maryi Pannie Częstochowskiej i jest odebrane jako działanie obrazoburcze. Archidiecezja Warmińska zdecydowanie przyłącza się do tego sprzeciwu. Jednocześnie apeluje do organizatorów życia kulturalnego, aby w swoich działaniach uwzględniali wrażliwość religijną mieszkańców naszego regionu. Z pełnym szacunkiem dla wolności artystycznej przypominamy, że wolność ta nie zwalnia z odpowiedzialności za treści, które nie mogą uderzać w to, co dla wielu osób jest najświętsze.

Jednocześnie prosimy wiernych o modlitwę o pokój społeczny, wzajemne zrozumienie oraz poszanowanie wartości chrześcijańskich istotnych dla naszej wspólnoty.

Ks. Marcin Sawicki
Rzecznik Archidiecezji Warmińskiej

Olsztyn, 26 listopada 2025 roku

Dyrektor teatru, Paweł Dobrowolski, odniósł się do zarzutów, zapewniając, że intencją twórców nie było obrażanie uczuć religijnych. Wyjaśnił, że grafika ma charakter symboliczny: nawiązuje do Betlejem jako miejsca schronienia i narodzin, a także do uniwersalnego motywu matczynego współczucia w tradycji chrześcijańskiej. Maryja w ikonografii bywa przedstawiana w różnych kontekstach kulturowych, by podkreślić jej bliskość wobec cierpiących. Plakat ma ilustrować doświadczenie kobiety odrzuconej przez system, szukającej zrozumienia – podobnie jak Święta Rodzina w Betlejem.

Ta sytuacja przypomina o delikatnej równowadze w społeczeństwie pluralistycznym: sztuka ma prawo prowokować do myślenia i stawiać trudne pytania, ale jednocześnie instytucje kultury, zwłaszcza publiczne, powinny szanować głęboko zakorzenione wartości wspólnoty lokalnej. Kościół katolicki wielokrotnie podkreślał, że dialog i wzajemny szacunek są kluczem do pokoju społecznego. Warto, by obie strony – twórcy i wierni – szukały wspólnego języka, pamiętając o słowach św. Jana Pawła II, że kultura jest przestrzenią spotkania człowieka z Bogiem i drugim człowiekiem.

Aktualizacja

Oświadczenie ws. spektaklu “Wszyscy jesteśmy Belen” w teatrze Jaracza wydali politycy Prawa i Sprawiedliwości z regionu.

Jako radni Powiatu Olsztyńskiego, Rady Miasta Olsztyna, Sejmiku Województwa WarmińskoMazurskiego, Posłowie na Sejm RP oraz mieszkańcy Warmii i Mazur, a przede wszystkim jako osoby głęboko wierzące, wyrażamy stanowczy sprzeciw wobec grafiki promującej spektakl „Wszyscy jesteśmy Belén”, przygotowanej przez Teatr im. Stefana Jaracza w Olsztynie.

W naszej ocenie oraz w opinii wielu obywateli — grafika ta godzi w uczucia religijne Chrześcijan, wykorzystując w sposób prześmiewczy i poniżający wizerunek inspirowany Obrazem Jasnogórskim przedstawiającym Najświętszą Maryję Pannę z Dzieciątkiem Jezus. Obraz ten jest dla Polaków nie tylko symbolem kultu religijnego, ale również częścią naszych dziejów i tożsamości narodowej.

Tego rodzaju działania: naruszają powagę symboli religijnych, ranią ludzi wierzących, prowadzą do niepotrzebnych napięć społecznych oraz nie mieszczą się w granicach misji instytucji finansowanych ze środków publicznych. Nie ma i nie będzie naszej zgody na obrażanie świętości Polaków, tym bardziej za publiczne pieniądze.

W związku z tym oczekujemy:

• natychmiastowego usunięcia grafiki z przestrzeni publicznej,

• wyciągnięcia konsekwencji wobec osób odpowiedzialnych za jej publikację,

• przeprowadzenia kontroli zgodności działań instytucji z zasadami kultury publicznej i poszanowania wartości wspólnoty lokalnej,

• przedstawienia opinii publicznej stanowiska Zarządu Województwa oraz Ministerstwa Kultury w tej sprawie.

Teatr publiczny zobowiązany jest do działania w sposób, który:

• nie dyskryminuje żadnej grupy religijnej ani światopoglądowej, • nie godzi w prawa i wolności obywatelskie,

• szanuje uczucia religijne gwarantowane Konstytucją RP i Kodeksem Karnym.

Art. 196 Kodeksu Karnego jasno stwierdza, że kto obraża uczucia religijne innych osób, znieważając przedmiot czci religijnej lub miejsce przeznaczone do obrzędów religijnych — podlega karze. Dlatego apelujemy do organów nadzorczych — jako tych, którzy odpowiadają za instytucje kultury publicznej — o podjęcie działań przywracających szacunek dla wartości, które od wieków budują wspólnotę naszej Ojczyzny.

Z wyrazami szacunku

Krzysztof Kamiński – Radny Rady Powiatu Olsztyńskiego
Paweł Warot – Radny Sejmiku Województwa Warmińsko-Mazurskiego
Edyta Markowicz – Radna Rady Miasta Olsztyna
Bożenna Ulewicz – Radna Sejmiku Województwa Warmińsko-Mazurskiego
Piotr Soćko – Radny Sejmiku Województwa Warmińsko-Mazurskiego
Krzysztof Guzek – Radny Rady Miasta Olsztyna
Elżbieta Michalska – Radna Rady Powiatu Olsztyńskiego
Iwona Arent – Poseł na Sejm RP
Artur Chojecki – Poseł na Sejm RP

Źródło grafiki: Teatr Jaracza w Olsztynie