Ani złotówki publicznej na profanację! Apel do polskich samorządów
Do wójtów, burmistrzów i prezydentów miast, starostów, marszałków województw oraz radnych wszystkich szczebli samorządu terytorialnego w Polsce
Szanowni Państwo,
pod koniec czerwca 2026 roku, pierwszego dnia festiwalu Bangarang w Chwałkowie (gmina Krobia, powiat gostyński), podczas występu zespołu Baalzagoth na scenie podpalono dwa krzyże. Nagranie obiegło cały kraj. Organizator, Stowarzyszenie Dżentelmeni Metalu, otrzymał na tę imprezę wsparcie z pieniędzy publicznych: blisko 10 tysięcy złotych od powiatu gostyńskiego i 16 tysięcy złotych od gminy Krobia, w obu przypadkach w otwartych konkursach ofert.
Samorządy zareagowały dopiero po fakcie: powiat zapowiedział analizę umowy i możliwość odzyskania dotacji, gmina skierowała zawiadomienie do organów ścigania. To dobrze, że reakcja nastąpiła. Ale krzyż, który już spłonął na oczach publiczności, nie zostanie przywrócony żadną decyzją administracyjną. Dlatego zwracamy się do Państwa nie po to, by rozliczać jeden festiwal, lecz po to, by podobne sytuacje nie powtarzały się w żadnej polskiej gminie.
Krzyż to dla milionów Polaków znak wiary, nadziei i ofiary – obecny na grobach naszych bliskich, przy drogach, w szkołach i w herbach wielu miast. Wolność artystyczna jest wartością, której bronimy. Nie obejmuje jednak prawa do tego, by za pieniądze wszystkich mieszkańców – także tych wierzących – urządzać widowiska polegające na niszczeniu przedmiotów ich czci.
Przypominamy, że władze publiczne mają obowiązek zachowania bezstronności w sprawach przekonań religijnych i światopoglądowych (art. 25 ust. 2 Konstytucji RP), a wolność sumienia i religii jest chroniona konstytucyjnie (art. 53 Konstytucji RP). Publiczne znieważenie przedmiotu czci religijnej jest przestępstwem (art. 196 Kodeksu karnego). Finansowanie wydarzeń, w których do takich czynów dochodzi, jest zaprzeczeniem bezstronności, której oczekujemy od samorządu.
Dlatego apelujemy do Państwa o:
- Jasne zapisy w konkursach i umowach dotacyjnych – wprowadzenie do ogłoszeń o otwartych konkursach ofert i do umów dotacyjnych postanowienia, że środki publiczne nie mogą być przeznaczone na działania znieważające symbole religijne lub uczucia religijne, z obowiązkiem zwrotu dotacji w razie jego naruszenia (art. 252 ustawy o finansach publicznych).
- Ocenę przed wypłatą, a nie po skandalu – rzetelne sprawdzenie programu i dotychczasowej działalności wnioskodawcy przed przyznaniem dotacji, zwłaszcza gdy program wydarzenia jest publicznie znany z wyprzedzeniem.
- Konsekwencję w egzekwowaniu – dochodzenie zwrotu środków i zawiadamianie organów ścigania zawsze wtedy, gdy wydarzenie finansowane z budżetu samorządu posłuży do publicznego znieważenia przedmiotu czci religijnej.
Nie prosimy o cenzurę ani o przywileje. Prosimy o to, by wspólne pieniądze mieszkańców służyły kulturze, która łączy, a nie widowiskom, które ranią i dzielą lokalne wspólnoty.
Będziemy przyglądać się, jak samorządy w całej Polsce wydają środki na kulturę, i nagłaśniać przypadki, w których publiczne pieniądze trafiają na profanację. Każdy podpis pod tym apelem to wyraźny sygnał dla radnych i urzędników, że mieszkańcy patrzą i oczekują odpowiedzialności.
Z wyrazami szacunku,
Stowarzyszenie Fidei Defensor
Stowarzyszenie Lubię Szczecin
wraz z osobami, które podpisały ten apel